Vajinismus, kadınlarda oldukça sık olarak görülen bir cinsel işlev problemidir. Cinsel ilişki sırasında vajinayı çevreleyen 1/3 alt pelvik kaslarının istemsiz (kontrol dışı) kasılmasına bağlı olarak ilişkinin tamamlanamaması veya oldukça ağrılı, acılı bir şekilde gerçekleşmesi durumudur. Vajinismusta izlenen pelvik kasılmaların tamamı kadının kendi iradesi, arzusu dışında istemsiz şekilde gerçekleşmektedir. Sorunu yaşayan kadınların büyük bölümü aylarca, hatta yıllarca süren evliliklerine rağmen eşleriyle hiçbir birliktelik yaşamadıkları için halen bakiredirler. Vajinismus problemine sahip olan kadınlar kendi cinsel kimliklerinde bir eksiklik olduğunu düşünürler ve eşlerine karşı suçluluk hissederler. Tedavi edilmeyen vajinismus hastalığı çiftlerin birbirinden uzaklaşmasına neden olarak boşanmaya kadar varan ciddi ailevi problemlere yol açar.

Cinsel ilişki, kadın ve erkek arasında gerçekleşen bu bireylerin cinsel organlarının birleşmesi sonucunda gerçekleştirilen bir eylemdir. Bu eylem aynı zamanda kadın ve erkeğin birkşiklte üremesi içinde gerekli olan gayet doğal bir eylem olarak gerçekleştirilir. Cinsel ilişki eylemini gerçekleştirirken erkeğin ve kadının haz alması ikili ilişkinin, özellikle evliliklerin daha mutlu geçmesi için oldukça gereklidir.

 

Vajinismus güncel tanımı

Peki, kadın hastalıkları arasında en çok dikkat çeken problemlerden biri olan vajinismus nasıl tanımlanmaktadır?  Kadının cinsel ilişkiye girmek istemesine rağmen kendi iradesi dışında sağlıklı bir şekilde cinsel ilişkiye girememesi olarak tanımlanan vajinismus hastalığında kadın istemsiz olarak kendini kasar ve penisin vajinadan içeri girmesini engeller. Vajinanın dar ya da küçük olması ile hiçbir ilgisi YOKTUR. İlişki sırasında istemsiz bir şekilde kasılma vardır . Esnek ve kaslı bir yapıya sahip olan vajinadaki kaslar kontrolsüz bir şekilde daralarak cinsel ilişkiyi önler. İstemsiz kasılmalar sadece vajinada gerçekleşebildiği gibi tüm vücutta da görülebilir. Vajinismus hastalığına sahip olan kadınlar genellikle bacaklarını sımsıkı kapatarak ilişkiye izin vermez.

Yapılan son güncel tanımlardan birisine göre vajinismus; kadının kendi arzusuna rağmen parmak, fitil, tampon, jinekolojik muayene veya eşin penisi gibi vajina içine yabancı bir cisim alamamasıdır. Sorunu yaşayanlar genital bölge ile ilgili tüm müdahalelerden de korkmakta, çekinmektedirler.

DSM-5 tanımı

Vajinismus Amerikan Psikiyatri Derneği tarafından yapılan DSM-5 sınıflandırma sistemine göre ‘’Genitopelvik ağrı ve Penetrasyon bozukluğu’’ içindedir. Disparoni (Ağrılı cinsel ilişki) ile aynı sınıfta yer almaktadır.

Aylar veya yıllarca cinsel ilişkiye girememe durumu nedeni ile sorunu yaşayan kadınların çoğu halen bakiredirler. Vajinismus “tamamlanmamış birliktelik” veya “tamamlanmamış evlilik” olarak da tarif edilmektedir.

Vajinismus hastalarının pek çoğunda gerçekten acı hissinden çok, acı olacakmış gibi bir düşünce mevcuttur. Bu hastalar tedavi olup ilişkiye girdikten sonra aslında hiç ağrı hissetmediklerini ifade ederken, tedavisi tamamlanmamış hastalarda ağrılı ilişki gelişebilmektedir.

Vajinismus sorunu yaşayan kadınların çoğu cinsel ilişkinin uyarılma evresinde haz alma ile ilgili sorun olmamasına rağmen, birleşme (penetrasyon) anı geldiğinde kontrol dışı kasılmayla birlikte eşe izin vermemektedirler. Bu kasılmalar bazen vajinal kaslarla sınırlı kalmayıp vücudun pek çok kaslarında (bel, kalça, bacak, sırt, boyun, çene kasları gibi) yaygın olarak da izlenebilmektedir.

İlişkide kasılma nasıl olur?

Bu vajinal refleks sadece cinsel ilişkide penisin girişi sırasında ortaya çıkmaz, kadın doğum doktorunun muayenesinde ya da vajinaya tampon veya parmak sokma girişiminde de aynı kasılmalar görülebilir. Bu girişim sona erdiğinde kaslar gevşer ve genital bölge tamamen normale döner. Vaginismus cinsel organların fiziksel anormalliğine bağlı bir durum DEĞİLDİR. Bazı kadınlar vajinalarının bir penisi alamayacak kadar küçük olduğunu veya vajina girişinin olmadığını zanneder veya kızlık zarının çok kalın olduğunu ve cinsel birleşme denemelerinde de bu yüzden zorluk yaşadıklarını düşünürler. Bu düşünceler vaginal kasların spazm durumundayken sanki girişe kapalıymış görüntüsü vermesinden kaynaklanır. Fakat bu düşünceler tümüyle yanlıştır, çünkü vaginismuslu kadınların bedeninde aslında cinselliği yaşaması için fiziksel bir engel yoktur ve genital bölgeleri tamamen normaldir. Çoğunlukla birleşme dışındaki eylemler için cinsel istekleri vardır, uyarılma yaşayabilir ve cinsel yakınlıktan zevk alabilirler. Ancak tam bir cinsel ilişkiye giremiyor olmanın yarattığı hayal kırıklığı, cinsel yakınlaşmaların korku nedeniyle stresli geçmesi ve eşler arasında ortaya çıkabilen iletişimsel sorunlar zamanla cinsel isteğin de bozulmasına yol açmaktadır. Vaginismus kadından kadına değişiklik gösterir. Bazı kadınlar jinekolojik muayeneden geçebilir veya vajinaya tampon alabilir ama penisi içine alamaz. Bazıları penisi kısmen alabilirler ama süreç çok ağrılıdır. Bazı vaginismuslular ise vajinalarına hiçbir şeyi alamazlar.

Vajinismus tedavisi

Vajinismus görülme sıklığı

Yapılan bilimsel çalışmalarda, vajinismus bir cinsel sorun olarak ‘hastaların en fazla hekime başvurma nedenidir. Dünyadaki görülme sıklığı (prevalansı) %5 ile %17 arasında değişmektedir. Fas ve İsveç’te görülme sıklığı %6 olarak belirtilmiştir. İngiltere ve Avustralya’da yapılan çalışmalarda kadınların %18-20’inin “disparoni” (ağrılı cinsel birleşme) şikayeti ile karşılaştıkları, ancak bu oranların ileri yaşlarda %2’lere kadar düştüğü tespit edilmiştir.[5] Ülkemizde 2006 yılında yapılan bir çalışmaya göre her 10 kadının birisinde vajinismus sorunu izlenmektedir. Bu nedenle ülkemizin belki de en gizli cinsel sorunudur. Nitekim vajinismus hastalarının pek çoğu, bu problemlerinin yalnızca kendilerine ait olduğunu düşünerek utanma duygusu ile sorunlarını çevrelerinden gizlemektedirler. Tüm dünyada cinsel terapi kliniklerine başvuran hastaların %5 ile %47’si vajinismus problemine sahiptir.[6]

Vajinismus belirtileri

Vajinismusun en temel belirtisi, cinsel birleşme sırasında kişinin istem dışı ‘panik atak benzeri bir durum’ yaşamasıdır. Bilinci açık olsa da kadın kontrolünü yitirir. Sık nefes alıp verme, çarpıntı, titreme, terleme derin korku ve yaygın vücutsal kasılmalar izlenmektedir.

Sanki kişi bilinç dışı tarafından negatif bir hipnoz transı haline girmiştir. Ve hep aynı şey söylenir “Elimde değil, çok istiyorum ama yapamıyorum’’. 

  • Cinsel ilişki esnasında acı çekileceğine dair yaşanılan şiddetli korku ve bu korkuya bağlı yaşanılan kasılmaların cinsel birleşmeye izin vermemesi. Şiddetine göre ilişki sırasında bulantı, kusma ve bayılma nöbetleri
  • Penisin vajinaya girişinin ağrılı ya da zor olması.
  • Cinsel ilişki sırasında yaşanan acı, yanma, gerginlik ve batma hissi.
  • Jinekolojik muayene esnasında zorlanma veya jinekolog hekime izin verememe.
  • Cinsel ilişki sırasında bacaklarını kapatma, eşini itme, kalçayı geriye veya yana kaydırarak kendisini gösteren kaçınma davranışları.
  • Vücudun karın, kalça, göğüs, bacak, kol, bel gibi değişik kas gruplarında yaşanılan spazmlar.
  • Birleşmenin tam olarak değil yarım şekilde gerçekleşmesi
  • Her cinsel pozisyonda değil, birkaç pozisyonda ve zorlanarak birleşmenin gerçekleşebilmesi
  • Ağrı ve acıdan dolayı zamanla gelişen cinsel istek kaybı sayılabilir.

Vajinismus erkekleri nasıl etkiler?

Vajinismus hasta eşlerinin çoğu kendi eşlerine karşı aşırı derecede anlayışlı ve sabırlıdırlar. Bu durum bazen basit bir sorunun çözümünün yıllarca ertelenmesine neden olabilir. Nitekim bir tarife göre de vajinismus bir ‘erteleme-kaçınma hastalığı’ dır. Zamanla bu kaçınma davranışına bağlı olarak erkeklerde de cinsel isteksizlik ve sertleşme sorunları da ortaya çıkmakta ve bu da vajinismus tedavisini güçleştirmektedir.

 

Vajinismus nedenleri

Vajinismusu yaşayan kadınların pek çoğu cinsel ilişkide ön sevişme döneminde oldukça rahattırlar. Hazza bağlı uyarılma ve vajinal ıslanma (lubrikasyon) gerçekleşebilmektedir. Hatta vajinismuslu kadınlar yüzeyel temasla orgazm dahi olabilirler. Sorun, birleşme anı geldiğinde yaşanmaktadır. Birleşme anı geldiğinde acı duyma korkusu ile haz ve uyarılma aniden bitmekte, vajinal ıslanma sona ermekte ve kasılmalarla cinsel ilişki gerçekleşememektedir. İlişki sonrası mutsuzluk ve ağlama nöbetleri sıklıkla yaşanmaktadır. Her bir deneme hayal kırıklıkları, umutsuzluk ve karamsarlıkları bir miktar daha arttırmaktadır.

Vajinismus nedenleri psikolojik ve yapısal olmak üzere ikiye ayrılır. Ancak hastalığın neredeyse %90’lık kısmı psikolojik nedenlere bağlı olarak gelişir.

En sık görülen vajinismus nedenleri

  • Geleneksel, baskıcı, koruyucu kollayıcı aile yapısı ile yetiştirilme
  • ‘İlk gece’ ile ilgili daha önceden duyulan yanlış bilgiler
  • Daha önce yaşanan travmatik ilişkiler
  • Kadının kendisini yetersiz, başarısız ve umutsuz hissetmesi, aşırı stres, kaygılı ve panik yapıya sahip olması da vajinismus hastalığının nedenleri arasındadır.
  • Vücudunu beğenmeyen kadınlarda ve vücut algısında sorun teşkil eden psikolojik rahatsızlıklar da cinsel ilişkiyi güçleştiren nedenlerdendir.
  • Gebelik korkusu
  • Aile içi bağlanma ve güven problemleri

Vajinismus tedavisi

Vajinismus sorunu pek çok faktörlere bağlı olarak (multifaktöriyel) gelişebildiğinden ötürü her hasta için standart bir tedavi yöntemi yoktur; tamamen kişiye özel, uzman doktor tarafından belirlenen terapi yöntemleri ile çözüm aranmaktadır. Nitekim Master ve Johnson cinsel terapi kriterlerine göre tedaviler çifte ve bireye uygun şekilde sunulmalı yani bireyselleştirilmelidir.

Ülkemizde ‘seksoloji’ özel branşı olmadığından vajinismus tedavileri cinsel terapiler konusunda eğitim almış uzman hekimler tarafından yapılmaktadır. Ülkemizde ve tüm dünyada hastaya dokunma ve tedavi etme yetkisi tamamen hekimlere aittir. Tedavilerde psikolog, psikolojik danışman ve aile danışmanları da destek olabilmektedirler.

Vajinismus %100 tedavi edilebilen bir hastalıktır. Hastanın vajinismus problemini kabullenmesi ve bu problemle yüzleşmesi tedavinin başarısını etkiler. Kişinin tedavi olmayı istemesi ve kafasındaki negatif düşünceleri atabilmesi için tecrübeli ve alanında uzman bir terapiste muayene olması şarttır.

Vajinismus tedavi yöntemleri:

  • Bilişsel terapi: Genel olarak cinsellik hakkında bilgilendirmeyi içerir. Bu konuda maketler, görseller ve film izlettirme gibi yöntemler kullanılabilir. Amaç eksik, yanlış ve abartılı cinsel bilgilerin düzeltilmesidir.
  • Davranışsal terapi: Pek çok vajinismus hastalarının ortak özelliği kendi vücudunu ve genital bölgesini tanımamasıdır. Davranışçı yaklaşımlar arasında ‘Vajinismus egzersizleri’ adı verilen bazı uygulamalar yer alır. Parmak egzersizleri, kegel egzersizleri, dilatör egzersizleri, dokunma ve haz odaklı egzersizler, ayna çalışmaları bu egzersizler arasındadır. Parmak egzersizleri pek çok vajinismus hastası tarafından yapılması zor, sıkıcı ve itici gelebilir. Amaç genital gölgeyi tanımak ve vajinal kaslara söz geçirmeyi öğretmektir. Günümüzde parmak egzersizleri yerine uygulanabilecek daha basit tedivi yöntemleri de geliştirilmiştir.
  • Dinamik terapi: Çocukluk çağlarına ait travmaların, olumsuz düşünce ve yaşanmışlıkların düzeltilmesi.
  • Bütüncül terapi: Bilişsel-Davranışsal ve Dinamik terapilerin bir arada kullanılmasıdır. ‘Holistik’ (Bütüncül) yaklaşım olarak da bilinir.
  • Erkek eş tedavileri: Zamanla erkek eşlerde de erken boşalma, cinsel isteksizlik veya sertleşme problemleri ortaya çıkabilir. Bu tür sorunların çoğu kadındaki kasılmalara bağlıdır. Basit egzersizler ve ilaç tedavileri ile erkeklerdeki cinsel problemler de eş zamanlı olarak aşılabilmektedir.

Vajinismus tedavisinde dikkat edilmesi gerekenler

Etkili bir tedavi süreci hem zihni hem de bedeni ele alır. Zihnin cinselliğe yönelik olumsuz koşullanmalardan ve kaygıdan arındırılması ve bedenin de vajinal girişi kabul edecek ve bundan zevk alacak hale gelmesi hedeflenir. Tedavideki uygulamalar zihine, bedene ya da her ikisine birden yöneliktir. Tedavi sürecinde başlangıçta ayrıntılı değerlendirme görüşmesi yapılır. Kişinin/çiftin cinsel bilgi eksiklikleri ve hatalı öğrenmeleri tespit edilip ilk olarak bunların giderilmesi hedeflenir. Eşlerin arasındaki cinsellik ve cinsellik dışı ilişki ve etkileşimleri anlaşılıp, aralarında işbirliği ve uyumun sağlanmasına yönelik yaklaşımlarda bulunulur. Vaginismus yaşayan kadına hem genel olarak gevşeme ve bedenindeki otonomik tepkileri tanıma-kontrol etme, hem de vagen kaslarını tanıma ve aşamalı olarak gevşetmesi öğretilir.  Terapi seanslarında kullanılan yöntemlerin dışında ilerlemek için kişinin kendisinin uygulayacağı bazı ev ödevlerinden faydalanılır. Kadının kendi bedensel duyumlarını tanıma ve vajinal kaslarını esnetmesine yönelik olarak yapacağı uygulamalar tedavinin önemli bir bölümünü oluşturur.

 

Vajinismus sorunu, doğru ve modern tedavi teknikleri ile günümüzde son derece rahat bir şekilde tedavi edilebilmektedir. Hatta diğer cinsel sorunlara oranla, çözümü en kolay cinsel problem olarak görülmektedir. Ancak uygun tedavi edilmediği takdirde sorunun gidebileceği iki yol bulunmaktadır. Tecavüz ya da boşanma.

Yanlış uygulamalar

Cinsel ilişkiyi sadece cinsel birleşme ile sınırlı görmek veya vajinismusu sadece ilk geceye, kızlık zarına bağlı korkular olarak ele almak bu hatalara neden olmaktadır. Bu tür eksik veya hatalı yaklaşımlar sorunu çözmediği gibi problemin daha da büyümesine ve giderek sorun yaşayan çiftin umutsuzluğa kapılmasına yol açar. Sık yapılan hatalı uygulamalardan biri jinekologlar tarafından kızlık zarının ameliyatla alınmasıdır. Ayrıca muayenehane koşullarında anestezi altında ilişkiye girilmesini sağlama gibi etik olmayan uygulamalara da rastlayabiliyoruz. Bu tarz yaklaşımlarla cinsel birleşme sağlansa bile kadının bilinçdışı şartlamalardan kaynaklanan korku ve kaygıları giderilmediği ve cinselliğe bakış açısında değişiklik olmadığı için genellikle sonraki birleşme girişimlerinde yine kasılmalar devam etmekte ve kadının zevk alacağı doyurucu bir cinsel yaşama geçmesi mümkün olmamaktadır.

Bugün için bilimsel veriler ışığında vajinismus cinsel terapiyle düzelmektedir. Vajinal girişteki kasılma, jel kullanımıyla, alkol alımıyla, ilaç kullanımıyla, uykuda, hamile kalmakla, lokal anestezik uygulamalarla ortadan kalkmaz. Kızlık zarıyla ilgisi olmadığı için kızlık zarına yapılan müdahalelerle düzelmez. Ayrıca bu işlem  kadına ek bir travma oluşturur. Vajinaya botoks uygulanması, pelvik taban egzersizleri, laboratuvar ortamında tüplerle duyarsızlaştırma tek başına çözüm sunmaz. Bazı hekimler kadına genel anestezi vererek cinsel birleşmede bulunmayı önerirler.  Bu durumda tüm vücut kaslarındaki dolayısıyla vajinadaki kasılma ortadan kalkacağı için bir kereliğine cinsel birleşme olabilir. Sonra ilişki denendiğinde yine giriş olmaz, yani bir kez cinsel birleşme olması vajinismusu ortadan kaldırmaz.

Vajinal botoks uygulamasıyla vajinismus düzelir mi?

Vajinismusta “düzelme”den ne anladığımız önemlidir. Tedavi  2- 3 ay süre için penisin vajinaya yerleşebilmesi midir? Yoksa her seferinde penis girişinin sorunsuz gerçekleşmesi aynı zamanda cinsellikten haz alınması mıdır?
Vajinaya “botilinium toksin A” uygulanması geçici olarak kasılmayı azaltır ancak birleşmeye yönelik kaygı düzelmeyeceğinden uygulanan ajanın etkisi geçince kasılmalar da tekrar başlar ve başlanılan noktaya dönülür. “Botilinium toksin A” için etki süresi ilk uygulamadan sonra 90 gün civarındadır. Tekrarlayan uygulamalarda ilaca direnç gelişebileceğinden, etkiyi devam ettirebilmek için sık enjeksiyonlar gerekmektedir. Bir başka sorun enjekte edilen maddenin duyusal analjezi de yapmasıdır ki bu da kadının hazzını yok eder, cinsel istek kaybolur. Aslında bu uygulamanın “iradeye karşı” olması yönüyle etik de olmadığı düşünülmektedir ve uygulama yaygın bir tedavi yöntemiolarak kabul görmemiştir.

 

Vajinismus terapisi nasıl yapılır?

Hem zihni hem bedeni birlikte ele alan etkili bir tedavide iki aşama vardır. Birinci aşamada cinsel birleşmenin sağlanması hedeflenir ancak tedavi bununla bitmez. İkinci aşamada cinsel ilişkiden zevk alma, orgazm olma teknikleri öğretilir ve eşlerin birbirine uyum sağlayarak her ikisi için de doyurucu bir cinsel yaşama geçmeleri hedeflenir. Vaginismus sadece kadının yaşadığı bir problem gibi görülmekle birlikte eşin de problemin yaşanmasında ve tedavisinde önemli bir rolü vardır. Bu nedenle eşlerin tedaviye birlikte katılmaları, erkeğin de tedavinin belli aşamalarında sürece aktif olarak katılması ve işbirliği ile sorun daha kolay ve çabuk çözülmektedir. Eşler arasında önemli bir ilişki sorunu yoksa, verilen ev ödevleri aksatılmadan yapılıyor ve konulan yasaklara uyuluyorsa, başlangıçta tedavi kadının üzerinde yoğunlaşacağı için erkeğin tüm seanslara katılmasına gerek olmayabilir. Tedavi açısından önemli olan eşler arasında işbirliği ve uyumun devam ediyor olmasıdır. Tedavi süresi problemin yaşanış şekli ve şiddetine bağlı olarak birkaç seanstan 8-10 seansa kadar sürebilir.

Vajinismus terapisi ne kadar sürer?

Terapi haftada bir veya iki görüşme olarak düzenli aralıklarla sürdürüldüğünde daha hızlı yol alınır. Tedavinin etkililiği uygulanan yöntem ve tekniklerin dışında kişinin sorunu çözmedeki motivasyonu ve kararlılığına bağlıdır. Kişinin problemini çözeceğine inancı ve uygulamaları sabırla sürdürmesi tedavinin başarısında önemli bir etkendir. Vajinismus problemi batı toplumlarında da görülmekle birlikte bizim toplumumuzda geleneksel olarak kızlık zarına verilen önem ve cinselliğin ayıp, günah, pis bir şey olarak algılanıp rahat konuşulamaması ve bilgi eksikliklerinin fazla olması nedeniyle çok daha sık karşılaşılan bir sorundur. Bunun önüne geçilebilmesi için yeni evlenecek olan çiftlerin cinsel sorunların tedavisinde uzman olan kişilerden evlilik öncesi danışmanlık almaları iyi olur. Böyle bir koruyucu sağlık hizmeti alarak cinsel bilgi eksikliklerini tamamlayıp hatalı bilgilerden ve ön yargılardan arınmaları ve cinsel yaşamlarına sağlıklı bir şekilde başlamaları mümkün olabilir.

3 günde vajinismus tedavisi mümkün mü?

Eğer çift uyumlu ve altta yatan sebep çok dirençli değilse, iyi bir vajinismus uzmanı tarafından tek seansta da çözülebilir.

Vajinismusta online terapi

Vajinismus günümüzde genellikle üç veya dört seansta yüzde yüze yakın oranlarda tedavi edilebilen bir hastalıktır. Bu seanslar yüzyüze gerçekleşebileceği gibi,  online olarak da yapılabilir.

Vajinismus gebeliğe engel midir? Vajinismusu olan kadınlar doğurabilir mi?

Vajinismus yalnızca cinsel birleşmeye engeldir. Vajen ağzına bırakılan spermlerle gebelik gerçekleşebilirse de bu çok düşük bir olasılıktır. Bu şekilde birleşmeden gebe kalan kadınlarda vajinismus tedavisi aciliyet teşkil etmektedir. Tedavi edilmemiş vajinismusu olan olgular normal doğum yapamayacakları gibi, çoğunlukla jinekolojik muayeneden de kaçınma eğilimindedirler ki, bu durum olası gebelik komplikasyonlarında anne ve bebeğin sağlığı açısından risk oluşturabilmektedir.
Yine ağrılı ve acılı olarak birleşme gerçekleştirebilen hafif vajinismusu olan olgular açısından da gebelik ve doğum süreci zorluklar barındırmaktadır.

Vajinismus tedavisi randevu için 0850 3330388 numaradan veya https://www.doktortakvimi.com/murat-mermerkaya/uroloji/gaziantep adresinden alabilirsiniz.